Một cầu thủ ở vị trí việt vị chỉ bị phạt khi tham gia tích cực vào tình huống; việc cản tầm nhìn thủ môn, tranh bóng với đối thủ hoặc tác động rõ đến khả năng chơi bóng có thể cấu thành lỗi.
Điểm chính
- Vị trí việt vị được xác định khi đồng đội chơi hoặc chạm bóng.
- Đứng ở vị trí việt vị chưa đủ để trọng tài thổi phạt.
- Cản tầm nhìn, tranh bóng hoặc tác động đến đối thủ có thể là tham gia tích cực.
- Bóng bật hoặc được đối thủ chủ động chơi có thể làm thay đổi tình huống, tùy hành động cụ thể.
- Một số lần nhận bóng trực tiếp từ tình huống bắt đầu lại không bị xử phạt việt vị.
Một tiền đạo có thể đứng gần khung thành trong lúc đồng đội chuyền bóng nhưng không nhận đường chuyền. Dù vậy, vị trí của người đó vẫn có thể ảnh hưởng đến thủ môn hoặc hậu vệ. Đây là lý do trọng tài không chỉ kiểm tra ai chạm bóng cuối cùng mà còn xem cầu thủ đang ở vị trí việt vị đã tác động thế nào đến đối thủ.
Để hiểu quyết định, hãy tách vị trí tại thời điểm chuyền bóng khỏi hành động sau đó. Cầu thủ không bị phạt chỉ vì đứng phía sau hàng thủ; lỗi chỉ xuất hiện khi họ tham gia tích cực theo các tiêu chí của Luật 11.
Thời điểm xác định vị trí
Vị trí việt vị được đánh giá tại thời điểm đồng đội chơi hoặc chạm bóng, không phải lúc cầu thủ chạy đến nhận bóng. Cầu thủ ở phần sân của đối phương và gần đường cầu môn đối phương hơn cả bóng lẫn cầu thủ đối phương áp chót có thể ở vị trí việt vị, trừ các ngoại lệ về phần cơ thể được dùng để ghi bàn. Tay và cánh tay không được tính trong phép so sánh vị trí này. [1]
Sau khi xác định vị trí, trọng tài mới xem người đó có tham gia vào pha bóng hay không. Một cầu thủ ở phía sau hàng thủ nhưng đứng yên và không ảnh hưởng đối thủ có thể không bị phạt. Ngược lại, cầu thủ không chạm bóng vẫn có thể vi phạm nếu hành động của họ tác động rõ đến thủ môn hoặc một hậu vệ đang xử lý bóng.
Cản tầm nhìn và tranh bóng
Một cầu thủ ở vị trí việt vị có thể bị phạt nếu cản tầm nhìn của đối thủ, chẳng hạn đứng trong đường nhìn của thủ môn khi đồng đội sút. Trọng tài xét vị trí và tác động thực tế: người đó có che bóng hoặc làm giảm rõ khả năng quan sát hay không. Chỉ đứng gần khung thành chưa đủ để kết luận đã cản tầm nhìn. [1]
Tranh bóng với đối thủ là một dạng tham gia tích cực khác. Cầu thủ có thể chạy đến thách thức hậu vệ hoặc thủ môn, buộc họ phải đổi động tác hay thời điểm chơi bóng. Nếu người ở vị trí việt vị chỉ chạy qua khu vực nhưng không tranh chấp và không tác động đối thủ, trọng tài cần đánh giá cẩn thận trước khi dừng trận. Hình quay rộng thường cho thấy khoảng cách và hướng di chuyển rõ hơn.
Tác động đến khả năng chơi bóng
Luật còn xét trường hợp cầu thủ ở vị trí việt vị thực hiện hành động rõ ràng ảnh hưởng đến khả năng chơi bóng của đối thủ. Một động tác đánh lừa, tạo vật cản hoặc chuyển hướng khiến hậu vệ không thể chơi bóng có thể là căn cứ thổi phạt ngay cả khi người đó không chạm bóng. Yếu tố then chốt là tác động có rõ ràng và gắn với pha bóng hay không. [1]
Bóng bật từ cột dọc, xà ngang hoặc đối thủ có thể tạo thêm diễn biến. Nếu cầu thủ ở vị trí việt vị nhận bóng sau một pha bật lại, trọng tài xem đó là tình huống bóng bật ngoài ý muốn hay đối thủ đã chủ động chơi bóng. Luật phân biệt những trường hợp này vì một pha cứu thua hoặc cản phá không phải lúc nào cũng đặt lại tình huống việt vị.
Ngoại lệ khi bắt đầu lại trận đấu
Cầu thủ không bị xử phạt việt vị nếu nhận bóng trực tiếp từ quả phát bóng lên, ném biên hoặc phạt góc. Ngoại lệ này chỉ áp dụng khi bóng được nhận trực tiếp từ cách bắt đầu lại đó; nếu một cầu thủ khác chạm bóng trong diễn biến tiếp theo, trọng tài đánh giá vị trí tại thời điểm chạm mới theo quy định thông thường. [1]
Vì vậy, cần phân biệt loại tình huống bắt đầu lại với một đường chuyền trong lúc bóng đang sống. Một quả ném biên dài vào khu vực cấm địa không bị xử lý như đường chuyền thông thường về việt vị. Nhưng sau khi bóng đã được chạm trong sân, những pha chuyền tiếp theo vẫn có thể tạo ra lỗi nếu cầu thủ nhận bóng tham gia tích cực từ vị trí việt vị.
Cách xem lại quyết định việt vị
Khi Xem nhanh nội dung bóng đá đang phát sóng tại KLIVE, hãy dừng hình ở thời điểm đồng đội chạm bóng rồi kiểm tra vị trí của cầu thủ tấn công. Sau đó xem cầu thủ ấy có che tầm nhìn, tranh bóng, cản đối thủ hay nhận bóng sau một lần bật lại không. Chỉ sau khi biết cả vị trí lẫn hành động mới có thể đánh giá việc tham gia tích cực.
Đường kẻ trên màn hình chỉ giúp trả lời câu hỏi về vị trí. Nó không tự quyết định cầu thủ có can thiệp vào đối thủ hay không. Góc quay toàn cảnh cho thấy cầu thủ nào bị ảnh hưởng, còn góc gần có thể giúp xác định thời điểm chạm bóng. Nếu hai phần này bị trộn lẫn, người xem dễ cho rằng mọi cầu thủ đứng sau hàng thủ đều phạm lỗi hoặc mọi người không chạm bóng đều vô can.
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
Cầu thủ đứng việt vị nhưng không chạm bóng có bị phạt không?
Có thể, nếu họ cản tầm nhìn, tranh bóng hoặc tác động rõ đến khả năng chơi bóng của đối thủ.
Bóng bật từ cột dọc có đặt lại tình huống việt vị không?
Không tự động. Trọng tài xét nguồn bóng bật và hành động của đối thủ theo Luật 11.
Nhận bóng trực tiếp từ ném biên có bị thổi việt vị không?
Không. Luật có ngoại lệ cho bóng nhận trực tiếp từ ném biên, phát bóng lên và phạt góc.